Wiadomości
Błędne obliczenia paliwa zakończyły się awaryjnym lądowaniem na drodze szutrowej
Piper PA-31-350 z pilotem i sześcioma pasażerami musiał lądować na drodze szutrowej koło Winnipeg po wyczerpaniu paliwa. Nikt nie ucierpiał. Kanadyjska komisja badania wypadków, Transportation Safety Board of Canada (TSB), wskazuje na błędne dane o wietrze w planowaniu, zwiększone zużycie w locie i kontrole paliwa, które nie wykazały rzeczywistej sytuacji.
Autor PrivatePilot.NEWS · opublikowano 9 listopada 2026 · 07:00 UTC
Raport A23C0104 opublikowano 4 listopada 2026 r. Dotyczy on zdarzenia z 2 listopada 2023 r. Samolot Piper Navajo Chieftain o znakach rejestracyjnych C-GMOB był użytkowany przez Eagle Air Enterprises. Firma wykonywała loty taksówkowe VFR z lotniska Winnipeg/St. Andrews w Manitobie.
Planowana podróż prowadziła najpierw na międzynarodowe lotnisko w Winnipeg po pasażerów, następnie do Sachigo Lake w Ontario i z powrotem tą samą trasą. W Sachigo Lake nie było możliwości tankowania. Samolot musiał więc zabrać paliwo na kilka odcinków albo należało zaplanować tankowanie w innym miejscu.
Pilot miał 898 godzin nalotu ogólnego i 99,1 godziny na tym typie samolotu. Posiadał wymagane licencje i uprawnienia, a pracę w firmie rozpoczął miesiąc wcześniej. Był to jego pierwszy lot do Sachigo Lake.
Przed startem pilot sprawdził wskazania paliwomierzy i wzrokowo skontrolował wszystkie cztery zbiorniki paliwa. Samolot był zatankowany do pełna: miał 1 092 funty paliwa użytecznego, czyli około 495 kilogramów. Pilot planował też zabrać dwa 20-litrowe kanistry benzyny lotniczej. Po rozmowie z kierownikiem operacyjnym, pełniącym również funkcję szefa pilotów, kanistry uznano za zbędne i wyjęto przed startem. Taki przewóz był dopuszczony w firmowej instrukcji przewozu materiałów niebezpiecznych.
Operacyjny plan lotu przewidywał łączny czas lotu 3 godziny i 39 minut oraz zużycie 230 funtów na godzinę. Pilot obliczył zapotrzebowanie na paliwo na 931 funtów. Po dodaniu obliczonej 45-minutowej rezerwy wynoszącej 171 funtów łączne zapotrzebowanie wyniosło 1 102 funty, czyli o dziesięć funtów więcej niż pełny zapas paliwa użytecznego w samolocie.
Przepisy obowiązujące dla tego dziennego lotu VFR w Kanadzie wymagały paliwa na dolot do miejsca docelowego i dalsze 30 minut lotu z normalną prędkością przelotową. Przy takiej rezerwie obliczone zapotrzebowanie wyniosłoby 1 046 funtów. Pozorny margines bezpieczeństwa opierał się jednak na założeniach niezgodnych z prognozowanymi i rzeczywistymi warunkami.
Lot z Winnipeg do Sachigo Lake zaplanowano na wysokości 2 500 stóp nad poziomem morza, z tylnym wiatrem o prędkości 24 węzłów i prędkością względem ziemi 183 węzłów. Dla lotu powrotnego przyjęto wiatr czołowy o prędkości zaledwie jednego węzła i prędkość względem ziemi 158 węzłów. TSB stwierdza, że podczas planowania użyto błędnych danych o wietrze na wysokości. Pilot nie miał więc prawidłowego obrazu zapotrzebowania na paliwo na całą podróż.
Już podczas lotu do Sachigo Lake wystąpiły wyraźne rozbieżności. Odcinek, który miał zająć 1 godzinę i 40 minut, trwał około 1 godziny i 56 minut. Aby uniknąć chmur, pilot wznosił się na wysokość dochodzącą do 5 300 stóp. Zarówno wznoszenia, jak i mniej korzystny wiatr zwiększyły zapotrzebowanie na paliwo.
Po przylocie do Sachigo Lake pilot zapisał w operacyjnym planie lotu, że pozostało 636 funtów paliwa. Późniejsze obliczenia TSB wykazały, że prawdopodobnie było go tylko 545 funtów. Na miejscu nie sprawdzono wzrokowo pozostałego zapasu. Nie zaktualizowano też planu powrotu na podstawie doświadczeń z lotu do Sachigo Lake.
Awaria zasilania w miejscowości uniemożliwiła pilotowi uzyskanie aktualnych informacji pogodowych przez internet oraz telefoniczny kontakt z NAV CANADA przed powrotem. Wystartował z tymi samymi sześcioma pasażerami około godziny 14:37 czasu lokalnego. Także podczas lotu nie skontaktował się z NAV CANADA po aktualne dane o pogodzie lub wietrze.
Również w drodze powrotnej pilot musiał zmieniać wysokość, aby unikać chmur. Dane GPS wykazały, że samolot wznosił się nawet do 8 500 stóp nad poziomem morza, choć plan nadal opierał się na wysokości 2 500 stóp. Na wykorzystywanych wysokościach wiatr był mniej korzystny. Samolot zużywał więcej paliwa podczas wznoszeń, a niższa prędkość względem ziemi wydłużała czas dolotu do miejsca docelowego.
Różnice między planem a ustaleniami badania były znaczne:
- Prędkość względem ziemi w locie do Sachigo Lake – plan lub zapis pilota: 183 węzły. Ustalenia TSB: średnio 157 węzłów.
- Paliwo w Sachigo Lake – plan lub zapis pilota: 636 funtów. Ustalenia TSB: według obliczeń 545 funtów.
- Prędkość względem ziemi w locie powrotnym – plan lub zapis pilota: 158 węzłów. Ustalenia TSB: średnio 129 węzłów.
Firma miała procedurę służącą wykrywaniu takich różnic. Po pokonaniu 40 procent trasy pilot miał zapisać między innymi rzeczywistą prędkość względem ziemi, zużyte paliwo, pozostały zapas i zapotrzebowanie na dolot do miejsca docelowego. Formularz wymagał również oceny, czy paliwa wystarczy.
Podczas powrotu pilot wpisał zarówno planowaną, jak i rzeczywistą prędkość względem ziemi jako 158 węzłów. Dane GPS wskazywały średnio 129 węzłów. Zapisał zużycie 177 funtów, zapotrzebowanie 266 funtów na dolot do miejsca docelowego i pozostały zapas 459 funtów oraz zaznaczył, że paliwa wystarczy. Kontrola opierała się zatem na błędnych liczbach i nie zapewniła ostrzeżenia, któremu miała służyć.
O godzinie 16:34 pilot wysłał wiadomość tekstową do kierownika operacyjnego/szefa pilotów, prosząc o potwierdzenie, że pełne zbiorniki powinny wystarczyć na całą podróż. Zapytał też, czy lewy paliwomierz nie zaniża wskazań. W odpowiedzi usłyszał, że pełne zbiorniki zapewniają pięć godzin lotu i powinny wystarczyć. Następnie, reagując na niskie wskazania paliwomierzy, pilot skierował się bezpośrednio do St. Andrews, położonego około dwunastu mil morskich bliżej niż pierwotne miejsce docelowe.
O godzinie 16:45 lewy silnik zatrzymał się z powodu braku paliwa. Pilot ustawił śmigło w chorągiewkę, zabezpieczył silnik i zgłosił sytuację awaryjną. Pasażerów poinformowano o możliwej konieczności lądowania poza lotniskiem.
Wieża zezwoliła na podejście z prostej do pasa 18 w St. Andrews. Jednak o godzinie 16:49 również prawy silnik zaczął pracować nierówno. Pilot zgłosił, że nie doleci do lotniska i zamiast tego wyląduje na drodze szutrowej.
Wypuścił podwozie i sam wyłączył prawy silnik na wysokości około 50 stóp nad ziemią, po czym także jego śmigło ustawił w chorągiewkę. Pasażerom polecono przyjąć pozycję ochronną. O godzinie 16:50 samolot wylądował na Pigeon Bluff Road, około 5,6 mili morskiej na północ od St. Andrews. Nikt nie odniósł obrażeń, a samolot nie został uszkodzony.
Po lądowaniu personel techniczny zbadał samolot i określił zbiorniki jako puste. Obliczenia TSB również wskazywały na wyczerpanie paliwa. Mimo to przed ponownym tankowaniem nie zmierzono pozostałej ilości. Samolot następnie odholowano na odpowiedni asfaltowy odcinek drogi, skąd później odleciał do bazy.
Badanie nie wykazało żadnej usterki technicznej uznanej za czynnik przyczyniający się do zdarzenia. Podczas późniejszej kontroli stwierdzono wprawdzie, że prawy paliwomierz mógł wskazywać pusty zbiornik, mimo że pozostawał on napełniony w jednej czwartej. Paliwomierz wymieniono. Ponieważ usterka powodowała zaniżanie wskazań, TSB uznała, że nie przyczyniła się ona do braku paliwa.
Samolot nie miał sumatora zużycia paliwa, a takie wyposażenie nie było wymagane. TSB opisuje sumator jako potencjalne dodatkowe źródło informacji o rzeczywistym zużyciu i przewidywanym pozostałym czasie lotu. Również taki system wymaga prawidłowego wprowadzenia początkowej ilości paliwa.
Wzdłuż trasy powrotnej w zasięgu samolotu znajdowały się trzy lotniska alternatywne oferujące benzynę lotniczą 100LL: Red Lake, Lac Du Bonnet i Selkirk. TSB podkreśla, że regularne i prawidłowe obliczenia paliwa mogą dać pilotowi podstawę do wyboru takiego międzylądowania, gdy te możliwości są jeszcze dostępne.
Dla pilotów prywatnych i pozostałych pilotów szczególnie ważną lekcją jest związek między planowaniem a bieżącą kontrolą. Zmiana wysokości może zarówno zwiększyć zużycie paliwa podczas wznoszenia, jak i zmienić prędkość względem ziemi na dalszej trasie. Obliczenia trzeba więc aktualizować na podstawie rzeczywistych warunków. Formularz kontrolny traci wartość, jeśli dane planowane wpisuje się jako zaobserwowane.
Ustalenie TSB dotyczące ryzyka wskazuje, że niedokładne monitorowanie zużycia i zapasu paliwa może sprawić, iż pilot nie zauważy, że paliwa nie wystarczy na dolot do celu. Po zdarzeniu Eagle Air zorganizowała spotkania z pilotami, aby omówić planowanie lotów i procedury.
Źródło: Transportation Safety Board of Canada, raport A23C0104, opublikowany 4 listopada 2026 r.
https://www.tsb-bst.gc.ca/eng/rapports-reports/aviation/2023/a23c0104/a23c0104.html
