Fréttir
EASA: Stjórnmissir er einn helsti áhættuþátturinn í einkaflugi
Stjórnmissir er áberandi áhættuþáttur í smáflugi og svifflugi í Evrópu. Öryggisúttekt EASA fyrir 2025 sýnir 21 banaslys með 40 látnum í flugi með óflóknum vélknúnum flugvélum sem ekki er stundað í atvinnuskyni. (easa.europa.eu)
Eftir PrivatePilot.NEWS · birt November 7, 2026 · 07:00 UTC
Annual Safety Review 2026 frá EASA fjallar um öryggi í evrópsku flugi árið 2025 og ber þróunina saman við tíu árin á undan. Útgáfudagur skýrslunnar er 22. október 2026 og EASA kynnti hana 26. október. Á nær öllum sviðum flugs var fjöldi banaslysa og látinna við eða undir tíu ára meðaltalinu, en þróunin var mismunandi eftir rekstrarformi. (easa.europa.eu)
Tölurnar sýna heildarfjölda, ekki slysatíðni. Afmörkun sviðanna er ólík og umfang starfseminnar mismikið. Því er ekki hægt að nota tölurnar beint til að bera saman áhættu milli flugvélategunda og rekstrarforma. (easa.europa.eu)
Færri banaslys í smáflugi
Í flugi með óflóknum vélknúnum flugvélum, sem ekki var stundað í atvinnuskyni, var skráð 21 banaslys með 40 látnum árið 2025. Að auki urðu 135 slys án dauðsfalla, 31 alvarlegt flugatvik og 16 manns slösuðust alvarlega. (easa.europa.eu)
Árið áður urðu 25 banaslys og 44 létust. Flokkurinn nær meðal annars yfir vottaðar smáflugvélar sem notaðar eru í einkaflugi og kennsluflugi. Fjallað er sérstaklega um fisflugvélar og þær eru ekki með í þessum tölum.
Meðal algengustu atvikaflokka voru óeðlileg snerting við flugbraut, tæknibilanir utan hreyfils, útafakstur og hreyfilbilun. Mörg slys án dauðsfalla tengdust hörðum lendingum, skoppi við lendingu, því að nefhjólsbúnaður gaf sig eða útafakstri í hliðarvindi.
Stjórnmissir áberandi í banaslysum
Stjórnmissir er efst á lista yfir áhættusvið í smáflugi sem ekki er stundað í atvinnuskyni í mati EASA fyrir 2023–2025. Þar á eftir koma árekstur við landslag, árekstur í lofti og útafakstur. (easa.europa.eu)
Á fimm ára tímabilinu 2020–2024 tengdist stjórnmissir á flugi 58 af 129 banaslysum með óflóknum vélknúnum flugvélum í rekstri sem ekki var í atvinnuskyni. Slysin fólu meðal annars í sér ofris, spuna og stjórnmissi í hæð þar sem áhöfnin náði ekki að endurheimta stjórn fyrir árekstur. Flug undir fullri stjórn í landslag var einnig mikilvægur slysaflokkur.
Tíu af 21 banaslysi ársins 2025 voru enn flokkuð sem óþekkt eða óákveðin. Því verður að túlka skiptingu ársins milli slysaflokka með varúð. Áhættumatið nær auk þess bæði til slysa og atvika og tekur mið af því hversu alvarlegar afleiðingarnar hefðu getað orðið – ekki aðeins raunverulegu tjóni.
Fleiri banaslys með fisflugvélum
Banaslysum með ör-/fisléttum flugvélum fjölgaði úr 22 árið 2024 í 34 árið 2025. Látnum fjölgaði úr 32 í 48. Á sama tíma fjölgaði slysum án dauðsfalla úr 121 í 135 og alvarlega slösuðum úr 17 í 26.
Tölurnar ná til tilkynntra atvika með flugvélum skráðum í aðildarríkjum EASA. Án sambærilegs mælikvarða á umfang flugs er fjölgunin ein og sér ekki staðfesting á því að áhætta á hvert flug eða hverja flugstund hafi aukist.
Stjórnmissir í níu af 15 banaslysum í svifflugi
Í svifflugi urðu 15 banaslys með 16 látnum, 60 slys án dauðsfalla og sjö alvarleg flugatvik. Stjórnmissir tengdist níu af þessum 15 banaslysum. (easa.europa.eu)
Banaslysum fjölgaði úr 12 árið 2024 en fjöldinn var enn undir tíu ára meðaltalinu. Ofris og spuni í flugtaki, flugbrögð í lítilli hæð og flug í fjalllendi eru helstu áhættuþættir. EASA bendir jafnframt á að færri skráð svifflugsslys geti einnig tengst minni starfsemi.
Ólíkar áskoranir á öðrum sviðum flugs
Í flutningaflugi með flóknum flugvélum hjá flugrekendum sem heyra undir EASA létust átta manns í einu banaslysi í leiguflugi. Einnig voru skráð 16 slys án dauðsfalla, 51 alvarlegt flugatvik og 17 alvarlega slasaðir. Ókyrrð og atvik þegar farið var frá borði um flugvélastiga voru meðal þess sem stuðlaði að alvarlegum meiðslum. (easa.europa.eu)
Á heimsvísu fækkaði banaslysum í farþega- og fraktflugi í atvinnuskyni með stórum flugvélum úr 14 árið 2024 í níu árið 2025. Þrátt fyrir það fjölgaði látnum úr 304 í 437. Einstök stórslys geta því leitt til fleiri dauðsfalla jafnvel á ári með færri banaslysum.
- Þyrlur: Níu banaslys með 18 látnum samtals. Stjórnmissir, lélegt skyggni, óviljandi flug inn í blindflugsskilyrði, lítil flughæð og erfitt landslag eru helstu áhættuþættir.
- Loftbelgir: Eitt banaslys og 13 slys án dauðsfalla. Harðar lendingar voru algengastar, en árekstrar við hindranir á flugi vógu þyngst í heildaráhættumatinu.
- Drónar: 27 slys án dauðsfalla og 12 alvarleg flugatvik. Enginn lést en tveir slösuðust alvarlega. Takmarkanir á tilkynningum valda því að tölfræðin gefur ekki heildarmynd af starfseminni.
- Flugvallarrekstur og flugafgreiðsla: Sex slys án dauðsfalla og tvö alvarleg flugatvik innan afmörkunar skýrslunnar. Enginn lést eða slasaðist alvarlega.
- Flugumferðarþjónusta: Fjögur alvarleg flugatvik og engin slys í afmarkaðri tölfræði um flutningaflug þar sem þjónustan átti hlut að máli. Árekstrar í lofti og á flugbraut voru áfram meðal helstu áhættusviða.
Fleiri eftirlitsfrávik enn óleyst eftir frest
Í lok árs 2025 hafði 51 öryggistengt frávik verið óleyst í meira en þrjá mánuði eftir úrbótafrest, samanborið við 26 árið áður. Skortur á eftirlitsmönnum, mikil starfsmannavelta og veikleikar í vottun og viðvarandi eftirliti eru meðal áskorana sem dregnar eru fram.
Úttektin er hluti af þekkingargrunni evrópsks öryggisstarfs og European Plan for Aviation Safety (EPAS). Greiningunum er ætlað að hjálpa til við að greina áhættu og forgangsraða aðgerðum þvert á svið flugsins. (easa.europa.eu)
Til að meta þróun öryggis þarf að skoða slysatölur samhliða umfangi flugs, hlutfalli tilkynntra atvika, yfirstandandi rannsóknum og mögulegum afleiðingum atvikanna. Færri skráð slys eru ekki ein og sér sönnun fyrir minni áhættu á hvert flug.
Lesið skýrsluna
Í fyrsta sinn fylgir úttektinni sérstök sex síðna samantekt. Þar eru teknar saman lykiltölur og helstu öryggisáhættur fyrir flutningaflug með flugvélum, þyrilvængjur og almannaflug. (easa.europa.eu)
Heimild og skýrslan í heild: Sæktu EASA Annual Safety Review 2026 (PDF). Sjá einnig sex síðna samantekt EASA (PDF).
